نقش روشنفکران در شکل گیری انقلاب اسلامی ایران و کوشش آنان برای ارتقای آگاهی سیاسی مردم امری انکارناپذیر است. هدف این مقاله مطالعه سیر تحول روشنفکری در ایران، به منظور بررسی زمینه های تغییر بیعت روشنفکران با رژیم پهلوی و همینطور نتایج آن بر وقوع انقلاب است. بر مبنای یک تقسیم بندی، روشنفکران ایرانی از آغاز تا پایان دورة پهلوی در سه نسل قرار می گیرند: نسل اول: روشنفکران عصر حیرت؛ نسل دوم: روشنفکران شبه مدرن یا غرب گرا و نسل سوم: روشنفکران بومی گرا. روشنفکران نسل اول و دوم تحت تاثیر اندیشه غرب گرایی و تجدد آمرانه بودند، اما نسل سوم با گذر از نوسازی آمرانه و غرب گرایی، بیشتر رنگ و بوی مذهبی و بازگشت به هویت خویشتن به خود گرفت. هدف اندیشه گران این جریان، احیای تفکر جدیدی درباره دین و هویت بومی بود. همانطور که کرین برینتون نیز در کتاب کالبدشکافی انقلاب آورده است، جابه جایی وفاداری روشنفکران را می توان یکی از نشانه های وضعیت پیشا انقلابی دانست. روشنفکران بومی گرا، که تا آن زمان، آرمان ها و مسیر متفاوتی از باقی قشرهای جامعه در پیش گرفته بودند، در کنار توده مردم قرار گرفتند و این تغییر رویه، به تعبیر کرین برینتون نشان از «تغییر بیعت روشنفکران» داشت و در وقوع انقلاب اسلامی نقش تاثیرگذاری داشت.

هدف از این مطالعه، بررسی ترکیبات بار گردوغبار (شامل کانی شناسی، ژئوشیمی، عناصر سنگین و میکروارگانیسم ها) در غرب و جنوب غرب ایران و اثرات بررسی اثرات آن بر سلامت انسان است. به این منظور در طی پنج دوره رخداد گردوغبار در این منطقه، اقدام به نمونه برداری از ذرات گردوغبار شد و جهت تعیین مناطق منشا و گستردگی رخداد گردوغبار در دوره های نمونه برداری شده، از تصاویر شاخص آئروسل سنجنده OMI و مدل HYSPLIT استفاده شده است. جهت تعیین بار گردوغبار از آنالیزهای XRD، XRF، جذب اتمی و بررسی های آزمایشگاهی برای تعیین میکروارگانیزم ها استفاده شد. نتایج نشان می دهد کانی های اصلی گردوغبار ورودی به غرب ایران شامل کربنات ها (کلسیت) و سیلیکات ها (کوارتز) است و فاز فرعی کانی ها نیز شامل ژیپس می باشد. هرگاه منشا ذرات شمال شرق عربستان یا نواحی داخلی عراق در حوزه رسوبات تبخیری رودخانه های دجله و فرات باشد، نمونه های حاوی کانی ژیپس خواهند بود. همچنین اکسیدسیلیس (SiO2) و اکسید کلسیم (CaO)، ترکیبات شیمیایی غالب ذرات گردوغبار را شامل می شوند و درصد هریک از عناصر وابسته به منشا گردوغبار متفاوت خواهد بود. میزان غلظت عناصر سنگین در تمام نمونه-ها از حدمجاز تعیین شده برای سلامت انسان بیشتر بوده و میزان آن وابسته به مسیر انتقال ذرات و منشا آن است و بیشینه آن در مناطقی است که ذرات بیشترین تماس را با آلاینده های صنعتی و شهری داشته اند و طولانی ترین مسیر را تا غرب و جنوب غرب ایران طی نموده اند. همچنین بیشترین میکروارگانیزم-های جدا شده شامل انواع باسیلوس برای باکتری ها و آسپرژیلوس برای قارچ ها است. گونه های شناخته شده میکروارگانیزم های فرصت طلب بیماری زا برای انسان و حیوان می باشند. بنابراین گردوغبار مهم ترین مخاطره برای سلامت ساکنان نواحی غربی و جنوب غربی ایران محسوب می شود.

امواج گرمایی یکی از پیامدهای روند افزایش دما در دستگاه اقلیم است. غرب و جنوب غرب ایران از جمله مناطقی هستند که در سال های اخیر با موج گرمایی در فصل تابستان روبه رو بوده اند. امواج گرمایی منطقه با استفاده از شاخص بالدی و اعمال آن بر روی داده های حداکثر دمای روزانه 36 ایستگاه هواشناسی شناسایی شد. همچنین شرایط همدید موج های گرمایی با استفاده از داده های ارتفاع ژئوپتانسیل، فشار تراز دریا، تاوایی قائم، باد مداری و نصف النهاری در تراز های 1000 تا 250 هکتو پاسکال در بازه زمانی 6 ساعته از سری داده های NCEP/NCAR تحلیل شد. بر اساس شاخص بالدی موج گرمایی بلند مدت از تاریخ 12/4/1389 تا 23/4/1389، ایستگاه های غرب کشور را در بر گرفته است. تحلیل نقشه های همدید نشان داد امواج گرمایی با استقرار سامانه های کم فشار حرارتی خلیج فارس و گنگ (موسومی ها) همراه با رطوبت، استقرار سیستم مانع در تراز 500 هکتوپاسکالی و گسترش پرفشار پویشی آزور، تاوایی منفی و رودباد جنب حاره ای بر روی منطقه شکل می گیرند. افزایش تبخیر و تعرق، ایجاد تنش های آبی در گیاهان به ویژه در دوره خشکسالی، افزایش مصرف و استهلاک شبکه انتقال برق و افت تولید برق آبی و کاهش شرایط آسایش اقلیمی از نتایج استقرار شرایط همدید ادغام کم فشار حرارتی خلیج فارس و موسمی های شبه قاره، استقرار پرفشار دینامیکی آزور و ایجاد سیستم مانع بر روی منطقه به مدت بیش از 5 روز موجد امواج گرمایی متداوم بر روی منطقه است.

گونه Heliotropium curassavicum برای اولین بار در ایران گزارش می شود. نمونه های گونه مذکور از ابتدای جاده اهواز به شوش جمع آوری گردیده است.

در این پژوهش 10 سامانه بارشی بین ماه های اکتبر تا ژوئن سال های 2016-2015 به عنوان نمونه انتخاب گردید. سپس 70 ایستگاه ها از ایستگاه های همدیدی کشور در منطقه جنوب، جنوب غرب و مرکز ایران در چهار گروه کلی تقسیم بندی شدند. بارش روزانه ایستگاه ها در هر سامانه بارشی استخراج گردید. برای تعیین الگوهای همدیدی بارش های با منشأ سودانی داده های جوی ترازهای 1000 تا 500 هکتوپاسکال از سایت NCEP/NCAR استخراج شده و در محیط GRADS نقشه های این ده سامانه بارشی ترسیم گردید. یکی از سامانه های مهمی که بارش های دوره سرد کشورهای خاورمیانه را تأمین می کند، کم فشار سودانی لشکری (1375) است. نتایج نشان داد سامانه هایی که از این کم فشار وارد منطقه می شوند به دلیل برخورداری از ماهیت حرارتی در منشأ خود و دریافت رطوبت قابل توجه از دریاهای گرم مکانیسم همرفتی قوی دارند. در صورت همراهی با امواج در لایه های 850 و 700 هکتوپاسکال ابرهای جوششی عمیقی را ایجاد کرده و سبب رگبارهای شدید و سیل آسایی می شوند. رشد ابرها همواره همرفتی بوده و ارتفاع نقش چندانی درشدت بارش های آن ایجاد نمی کند. در دامنه های رو به باد ارتفاعات زاگرس ارتفاع به تنهایی نقش چشمگیری ندارد. به همین دلیل گاهی شدت بارش ها در منطقه جلگه ای بیشتر از قلل کوه ها است. از ارتفاع بالاتر از 1500 متر نقش ارتفاعات چه در دامنه رو به باد و چه در دامنه پشت به باد مؤثرتر است. ولی در دامنه های رشته کوه البرز همبستگی بارش و ارتفاع به دلیل تکوین مجدد سامانه ها بسیار آشکار و چشمگیر است.

بارش به عنوان یکی از متغیرترین پدیده های هواشناختی به شمار می رود که نوسان های بسیار شدیدی را در بُعد زمانی-مکانی نشان می دهد. چنین نوسان هایی در ساختار بارش، نتیجه تأثیرپذیری آن از فرایندهای پیچیده ایی است که در میان-مقیاس، بزرگ-مقیاس و مقیاس محلی فعال اند. در این مطالعه به منظور، شناسایی رفتار مقیاسی و خصوصیات چندفرکتالی سری زمانی بارش روزانه در منطقه غرب-جنوب غرب ایران، تحلیل فرکتالی-چندفرکتالی نوسان های روندزدایی شده (DFA2, MF-DFA2)، برروی سری زمانی 6 ایستگاه سینوپتیک واقع در منطقه یادشده که دارای آمار بلندمدت بودند، اجرا شد. نتایج حاصل ازDFA2 نشان داد که دو نقطه تقاطع به ترتیب در 180 و 550 روز در سیگنال بارش وجود دارد، این نقاط تقاطع به وجود سه رژیم مقیاسی متفاوت در بارش منطقه موردمطالعه اشاره دارند. از سویی نتایج حاصل از MF-DFA2 مشخص کرد که نمایه هرست تعمیم یافته (hq) با افزایش مقیاس زمانی بارش، همگرا شده اند، چنان که اختلاف بین نوسان های کوچک با نوسان های بزرگ در سری های زمانی کوچک-مقیاس بسیار بزرگ تر از سری های زمانی بزرگ-مقیاس است؛ بنابراین در کوچک-مقیاس، دوره هایی با نوسان بزرگ، به روشنی از دوره های با نوسان های کوچک، قابل تشخیص اند. سایر خصوصیات چندفرکتالی شامل کاهش hq ضمن افزایش مرتبه نوسان (q)، و غیرخطی بودن نمایه جرم نسبت به q، دلالت بر ماهیت چندفرکتالی، رفتار مقیاسی چندگانه و حافظه غیرخطی سیگنال بارش ایستگاه ها مورد مطالعه دارند. خصوصیات تکینگی سیگنال بارش نیز نشان دادکه طیف تکینگی کل ایستگاه ها، نامتقارن بوده و دارای دُم های چپ بلند هستند که چنین الگوی در طیف تکینگی، دلالت بر نقش غالب نوسان های بزرگ در ساختار چندفرکتالی سیگنال بارش دارد. همچنین، پهنای طیف تکینگی نیز نشان می دهد که خاصیت چندفرکتالی و شدت نوسان های بارشی در ایستگاه های خرم آباد، دزفول و کرمانشاه شدیدتر از ایستگاه های آبادان، اهواز و سنندج است.

حداکثر بارش روزانه، شدت بارندگی را در طول یک روز نشان می دهد به عبارتی دیگر، حداکثر بارش روزانه، بیشترین مقدار بارندگی است که درطول یک روز 24 ساعت، طی یک دوره زمانی معین مثلا یک ماه و یا یک سال، ریزش می کند. در مناطق خشک و نیمه خشک مثل ایران که ممکن است تمام و یا بخش بزرگی از بارش سالانه، طی فقط چند روز ریزش نماید، مطالعه حداکثر بارشهای روزانه در فعالیتهای عمرانی، مقابله با بلایای طبیعی و عملیات کشاورزی، اهمیت زیادی دارد. در این مطالعه، داده های حداکثر بارش روزانه طی یک دوره زمانی 10 ساله از سال 1987 تا 1996، انتخاب و مورد بررسی قرار گرفته است. نسبت حداکثر بارش روزانه به بارش سالانه، توزیع فضایی حداکثر بارشهای روزانه و الگوهای حاکم بر رژیم این بارشها در منطقه ای به وسعت شمالغرب تا جنوبغرب ایران، مطالعه شده است. همچنین با استفاده از روش آماری چند متغیره تحلیل خوشه ای، حداکثر بارشهای روزانه در منطقه مورد مطالعه، ناحیه بندی شده است.  

هولوسن در جنوب غربی دشت خوزستان با یک توالی آبرفتی - جزر و مدی به نام سری بهمنشیر مشخص می گردد که از دو لایه رسی جدا شده توسط لایه های ماسه ای سیلتی تشکیل شده است. این مقاله خصوصیات ژئوتکنیکی این لایه های رسی را که رخنمون وسیعی در زمینهای هموار و پست ساحلی خلیج فارس دارند، توضیح می دهد. لایه های مورد مطالعه عموما در اندازه رسی بوده و حاوی درصد کمی کانیهای رسی هستند. بیشتر لایه های رسی دارای پلاستیسیته متوسط و پتانسیل تورم کم هستند. خصوصیات فیزیکی و مهندسی لایه ها از پایین به بالا و در امتداد رودخانه بهمنشیر در این تحقیق مورد بررسی قرار گرفته است. به نظر می رسد که خصوصیات مهندسی این لایه ها متاثر از جریانهای جزر و مدی و رودخانه ای و بطور کلی محیط رسوبی تشکیل آنها است. ارتباط داده های ژئوتکنیک با ویژگیهای زمین شناسی مانند منبع تشکیل رسوبات در بالا دست حوضه، سیمانی شدن در نتیجه پدیده موئینگی در زیر محیط دشت سیلابی و بافت فلوکوله رسها در آب شور در این مقاله بحث شده است. در مجموع مشاهده گردید که داده های ژئوتکنیکی را می توان با خصوصیات زمین شناسی سری بهمنشیر مطابقت داد.

کشو های واقع در کمربند خشک و نیمه خشک جهان ازجمله ایران، همواره با پدیده گردوغبار درگیر بوده اند. در این تحقیق از ازداده های روزانه و ساعتی گرد و غبار در دوره آماری 2021-2007و فراوانی رخداد های گرد و غبار با قدرت دید کمتر از 1000 متر برای ایستگاه های سینوپتیک منتخب و در دوره آماری مورد مطالعه استخراج شد. روز 11 تا 14 اسفند 1401 (2 تا 5 مارس 2023)، با توجه به شدت، تداوم و فراگیر بودن توفان گرد و غبار در ایستگاه های مورد مطالعه، به عنوان روز شاخص جهت مطالعات آشکارسازی توفان گرد و غباری و ردیابی آن با تصاویر ماهواره ای MIDIS و همچنین تحلیل سینوپتیکی مورد استفاده قرار گرفت. بررسی های داده های 15 ساله نشان داد بیشترین رخداد گرد و غبار برای منطقه مورد مطالعه طی سال های 2012، 2018 و 2021 و در مقیاس ماهانه، ماه های می، ژوئن و جولای بوده است. بازسازی گرد و غبارهای رخ داده در منطقه غرب و جنوب غربی ایران روی تصاویر MODIS نشان داد که بیشتر گرد و غبار های شدید در غرب ایران منشا خارجی دارند و از بیابان های مناطق اطراف به ویژه عراق، سوریه و در موارد محدودی از عربستان به مناطق غربی ایران وارد می شوند. ردیابی مسیر گرد و غبار های ورودی نشان داد که طی دوره گرم سال بیشترین گرد و غبار های ورودی با جهت شمال غربی-جنوب شرقی و غربی-شرقی و در دوره سرد به ویژه در اواخر دوره با جهت جنوبی-شمالی منطقه مطالعاتی را تحت تاثیر قرار می دهند.